.... Een vraag die door veel mensen wordt gesteld en waar toch niet snel een antwoord op gegeven kan worden.
De meest complete uitleg heb ik kunnen vinden in het verhaal opgeschreven door Hans D op zijn "Funprox.com". Hier zal ik een verkorte en vrij vertaalde uitleg geven gebaseerd op eerder genoemd verslag aangevuld met eigen bewoordingen en interpretaties.

Het woord gothic omvat niet alleen een hedendaagse muziekgenre maar is tevens een complete levenstijl dat zijn grondslag heeft in de middeleeuwen.

VOORGESCHIEDENIS

Gotiek in de middeleeuwen.
Het woord Gotiek wordt vanaf de Renaissance gebruikt als beschrijving van de kunstvorm van de Middeleeuwen. Deze kunstvorm omvat naast de welbekende architectuur (kathedralen) ook schilder-, glas- en beeldenkunst en literatuur vanaf midden 12e eeuw tot aan de 16e eeuw. Religie speelde een belangrijke plaats in deze kunststroming; schilders en beeldhouwers waren minder geinteresseerd in het realistisch uitbeelden van hun onderwerp maar meer in het uidragen van een religieus karakter.
De gotische bouwstijl, ontstaan in de kerkelijke bouwkunst rond Parijs, floreerde van ca. 1150 tot ca. 1420 in Italië en tot in de 16e eeuw in Noord-Europa. Een algemeen kenmerk van deze bouwstijl is het doordachte en logische steun- en constructiesysteem, waarin de dragende elementen (zuil, pijlers, steunberen, ribgewelven) de belangrijkste rol spelen waardoor muren konden worden vervangen door vele en grote ramen. Hierdoor was het mogelijk hogere bouwwerken op te richten. De buitenzijde van de gebouwen is veelal rijk versierd met beeldhouwwerk (vnl. figuratief; de heiligenbeelden zijn slank en worden geleidelijk vrijstaand).
De gotische schilderkunst bereikte een grote bloei in de miniatuurkunst; de glaskunst evenwel beleefde gouden tijden, de indrukwekkende gotische kathedralen werden rijkelijk van gebrandschilderde ramen voorzien.

Gotiek in de 19e eeuw.
Tijdens de "Romantische Beweging" rond 1800 raakten de mensen sterk geinteresseerd in het verleden en raakten gotische en middeleeuwse objecten weer in de mode. De Romantische Beweging kwam voort als een reaktie op het toendertijd heersende realisme; emotionele en niet-rationele aspecten alsmede de creativiteit van het individu stonden centraal in deze nieuwe beweging. Tijdens de Romantische periode raakte de term Gotiek geassocieerd met donker, vreemd en bizar. Vele symbolen en thema’s in de 19e eeuwse Romantische kunst hebben opmerkelijke gelijkenis met de hedendaagse gotische subcultuur. Romantische schrijvers als Lord Byron, Shelley, Baudelaire en Verlaine waren zeer geinteresseerd in de donkere aspecten van het menselijke bewustzijn en belevingen. Seksuele obsessies speelden een belangrijke rol in de Romantische literatuur. De romantische geest was ook zichtbaar in de visuele kunst; schilders als bijvoorbeeld Kasba David Friedrich hadden een voorkeur voor donkere, troosteloze landschappen. In de architectuur was de neogotische stijl zeer gebruikelijk; vooral kerken werden weer gebouwd met gotische elementen die herinnerden aan de Middeleeuwen.
Een mooi voorbeeld voor de toen heersende smaak in alles wat donker en vreemd is is de zogenaamde "Gothic Novel (gotische roman)" die zeer in de mode was in die tijd. De verhalen confronteerden de mens met zijn eigen donkere ik. Tevens draagden deze romannen een uitdagende houding uit tegenover de heersende sociale aspecten van de samenleving. Gotische literatuur is een mengsel van angst, horror en het mysterieuze. Een typisch karakter in de gotische literatuur is de vampier.
Voorbeelden van deze literatuur zijn Mary Shelley's "Frankenstein", het werk van Edgar Allan Poe en niet te vergeten Bram Stoker's "Dracula". Hedendaagse voorbeelden zijn Anne Rice ("Interview with the Vampire") en Poppy Z. Brite ( "Lost Souls").

GOTHIC ROCK

In de Londense muziekcultuur kwam rond 1980 een nieuwe lichting van de gotiek boven water voorafgaand door de sterk tegen de maatschappij kerende Punk beweging. De gotische muziek verwoord alles wat met de donkere, schaduwrijke kant van het menselijke bestaan te maken heeft en heeft een duidelijke fascinatie met de dood. De muziek is traag en stuwend, soms melangoliek of morbide. Deze muziekstroming heeft vele raakvlakken met de 19e eeuwse gotische kunststroming die dezelfde onderwerpen als dood, verderf en andere duistere aspecten behandelen.

De muzikale Gothic stroming heeft zich inmiddels geëvalueerd tot een stroming, die zich zowel gitaar- en electronisch georienteerd, kenmerkt door sombere accoorden, minimalistische ritmes en trage tempo’s. Visueel lijken de artiesten en fans, in overeenstemming met de muziek, levend uit het graf te zijn onsnapt. Magere witte gezichten, zwarte kledij en op victoriaanse stijl gebaseerde mode zoals geplooide piraten blouses en victoriaanse aandoende jurken met vleermuismouwen en kant.
Aan het eind van de jaren 70 begonnen een aantal artiesten zich te ontwikkelen in een donkere sound en imago; voorbeelden zijn The Cure, Siouxsie and the Banshees, Joy Division met klassieke "Unknown Pleasures" album, Bauhaus, The Damned, Killing Joke, The Sound, the Comsat Angels, Ultravox and The Sisters Of Mercy. De muziek, ook wel New Wave genoemd, had een grote invloed op mensen die zich later Gothic zijn gaan noemen.
Midden jaren 80 bereikte de gothic scene zijn hoogtepunt met het succes van bands als The Sisters Of Mercy, The Mission en Fields of the Nephilim. Hun zogenaamde gothicrock en imago was de standaardvorm in de gotische stroming voor vele jaren. Songs als "Alice", "Laura", "Temple of Love", "Tower of Strenght", "For Her Light" en "Garden of Delight" zijn inmiddels rock-klassiekers geworden.
Daarnaast waren er een hoop artiesten die binnen het gothic genre een andere muzikale invalshoek benaderenden. Een uitstekend voorbeeld is de band Dead Can Dance die vanaf hun typische gotische debuutalbum meer middeleeuws- en oriëntaals-etherische elementen in hun sound toevoegde. Het Britse label 4AD herbergde naast Dead Can Dance een zeer toonaangevende artiestenstal met bands als Cocteau Twins, Clan Of Xymox, This Mortal Coil en Modern English. Het Nederlandse Clan Of Xymox heeft bekendheid gekregen door hun melancholieke dansvloer-favorieten "A Day", "Louise" en "Stranger" (zelfs te horen in een aflevering van Miami Vice).
Naast Groot-Brittanie is de gothic cultuur ook in de Verenigde Staten aktief. Groot voorbeeld is de oorspronkelijk uit de New Yorkse avant-garde scene afkomstige band The Swans met albums als "Children of God", "White Light from The Mouth of Infinity" en "The Burning World". En andere legendarische band is Christian Death, hun controversiele albums bevatten veel b-film en seksuele thema’s. Hedendaagse bands uit de USA zijn Faith & the Muse en London after Midnight.

EBM, DARK WAVE & INDUSTRIAL

De huidige Gothic muziek wijst niet alleen meer terug op de originele Britse stroming. Vooral de electronische substromingen hebben hun roots vooral buiten Engeland liggen. Belgie was de grondlegger voor de zogenaamde Electronic Body Music (EBM) met zijn koude en minimalistische electronische sound. Van grote invloed hierop waren electronische pioniers als Kraftwerk, Cabaret Voltaire, Throbbing Gristle, Clock DVA en Fad Gadget. Tevens van grote invloed waren de uit de begin jaren 80 opbloeiende Neue Deutsche Welle acts D.A.F.(Deutsch Amerikanische Freundschaft) met hun klassieke "Der Mussolini" en Die Krupps.
Grondlegger en belangrijkste vertegenwoordiger van de Belgische EBM scene is Front 242 met hun minimalistiche beats, koude sound en militarische commande outfits. Hits als "No Shuffle", "Headhunter" en "Tragedy For You" brengen nog steeds veel mensen op de dansvloer. Bands als The Klinik, Insekt, Dive, Click Click, A Split Second en later Suicide Commando hebben tevens grote cultstatus binnen de scene opgebouwd.

In Amerika en Canada wordt de term Industrial gebruikt; de grondleggers en grootheden hiervan zijn de zeer populaire Canadese bands Front Line Assembly (met projecten als Delerium en Syneasthesia) en Skinny Puppy. Beide bands maken zeer complexe elektronische muziek opgebouwd uit lagen. F.L.A. is het meest makkelijkst om naar te luisteren en op te dansen; klassieke albums als "Gaustic Grip" en "Tactical Neural Implant" mogen niet ontbreken in ieders platenkast. De live concerten van FLA zal uiters energieke ervaringen. Skinny Puppy is minder toegankelijk maar heeft tevens enige dansvloer klassiekers geproduceerd zoals "Assimilate" en "Smothered Hope". Naast deze twee giganten zijn ook bands als Ministry, Godflesh, Nine Inch Nails en Velvet Acid Christ bekend geworden. Opmerkelijk is dat deze bands, in tegenstelling tot hun Europese collega’s, veelal een meer (gesamplede) gitaarsound in hun muziek verwerken.

Tegenwoordig kan echter de grootste gotische cultuur gevonden worden in Duitsland hetgeen aangetoont wordt door het gigantische Wave Gotik Treffen festival in Leipzig. De Duitse gothic scene wordt vaak als Dark Wave bestempeld. Eén van de eerste Duiste bands in de gothic scene is het nu nog steeds populaire Project Pitchfork met hun typische donkere zang, kritische teksten en techno sound. Een andere topact is Deine Lakaien die tegenwoordig zelfs hitparade succes heeft. Deze zeer getalenteerde muzikanten maken prachtige romantische muziek zoals het "Love Me To The End'. Alexander Veljanov is hier verantwoordelijk voor de emotionele vocalen, masterminds Ernst Horn en Michael Popp hebben tevens succes met het middeleeuwse ensemble Qntal. En niet te vergeten de band Sopor Aeternus (met de tragische hem/haar figuur Varney), wiens eerste albums zeer donker zijn maar later naar een meer lichterde vorm zijn ontwikkeld waarin middeleeuwse invloeden te horen zijn. Songtitels als "Tanz der Grausamkeit" en "Im Garten des Nichts" zeggen al genoeg; er wordt niet bepaald een erg vrolijk beeld geschept.
Tevens zijn er vele Duitse acts die (in navolging van het in de jaren 80 opererende D.A.F.) in hun eigen taal zingen; grootheden hierin zijn Goethes Erben, Lacrimosa en Umbra Et Imago. En niet te vergeten Das Ich met hun klassieke album "Die Profeten" waarop zanger Stefan Ackermann zijn intelligente teksten vertegenwoordigd. Tevens zijn er bands zoals Calva Y Nada (vertegenwoordigd door Brennal met zijn herkenbare zware stemgeluid) en Der Prager Handgriff die onder begeleiding van stuwende electronica zowel in Duits als in Spaans hun teksten voordragen.
Vele Duiste band hebben een duidelijk romantische aspect in hun muziek geborgen; enige voorbeelden zijn Wolfsheim, Silke Bisschoff, Illuminate en Diary of Dreams.

Eind jaren 90 worden er steeds meer goede bands aktief in het genre zoals Mentallo & the Fixer, X Marks the Pedwalk, het donkere Leatherstrip (Zweden) en de nog donkerder Yelworc. Andere grote acts zijn :wumpscut:, Covenant (Zweden), Apoptygma Bezerk en meer techno/trance georienteerde bands als Haujobb en Abscess. Typische electro/EBM labels zijn Zoth Ommog en Offbeat (beide uit Duitsland)

Een lichtere vorm van electro, maar muzikaal een evenbeeld, is de zogenaamde Synthpop. De stijl heeft zijn oorsprong in de muzikale New Romantic stroming uit de jaren 80, een decadente scene beinvloed door jaren 70 glam rock met synthesizers als voornaamste instrumenten. Bekende hits uit die periode zijn "Tainted Love' van Soft Cell, 'Vienna" van Ultravox, Gary Numans "Are Friends Electric" en niet te vergeten "Fade to Grey" van Visage. Bekende bands die voorkwamen uit deze lichting zijn Spandau Ballet, Duran Duran, The Human League en Depeche Mode. Van al deze bands heeft Depeche Mode de grootste invloed op de nieuwe lichting Synthpop acts waarvan And One, Infam, Elegant Machinery, S.P.O.C.K., Mesh en De/Vision enige namen zijn. Gespecialiseerde labels zijn October Records, Visage Records en Energy Records..

Naast bovengenoemde genres zijn er tegenwoordig nog veel meer sub-genres die geassocieerd worden met Gothic.
Voorbeeld hiervan is de Dark Folk dat de middeleeuwse invloed meer uitwerkt met bands als Current 93, Death in June, Sol Invictus, Ordo Equitum Solis en Fire + Ice. Een belangrijk label hierin is World Serpent. Sommige band proberen zoveel mogelijk de oorspronkelijke middeleeuwse muziek te benaderen zoals bands als Corvus Corax en Tanzwut. Andere combineren de middeleeuwse muziek met elektronische invloeden waarvan het Duitse Qntal het bekendste is.

Een ander populaire genre binnen de Gothic is de zogenaamde Industrial Noise. Als geboorte van de Industrial kan het ontstaan van de band Throbbing Gristle met hun label "Industrial Records" worden aangemerkt; de leden trachten de potentie van lawaai als muziek te tonen. Op hun label waren bands als Cabaret Voltaire, ClockDVA, Monte Cazazza en SPK ondergebracht. Andere bands als Test Department, Whitehouse en Einsturzende Neubauten deelden een vergelijkbare interesse. Verwarrend hierin is dat in de USA alle gothic-electro bands onder de noemer Industrial worden geplaatst maar dat de muziek van die bands valt niet te vergelijken met die van hiervoor genoemden meer experimentele en luidruchtige bands. Deze harde industriele muziek krijgt steeds meer aandacht. Bekende acts zijn nu Esplendor Geometrico, Sonar (project van ex-Klinik/Dive lid Dirk Ivens), Imminent Starvation, Winterkälte, Noisex, Pal en Converter.

copyright 1998/1999 door Hans D | Funeral Procession   -   vertaling 2002 door sL!m